Nhà tù Hỏa Lò – Wikipedia tiếng Việt

Tên tiếng Pháp của nhà tù Hỏa Lò được giữ lại
Cảnh tù nhân tại Hỏa Lò
Nhà tù Hỏa Lò trên bản đồ Hà NộiNhà tù Hỏa LòNhà tù Hỏa Lò Vị trí nhà tù Hỏa Lò trên map Thành Phố Hà Nội

Nhà tù Hỏa Lò hay nhà pha Hỏa Lò là một nhà tù do thực dân Pháp xây dựng trên khu đất xưa thuộc làng Hỏa Lò[1], nay có địa chỉ: số 1 phố Hỏa Lò, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Nhà tù Hỏa Lò là một địa danh nổi tiếng bởi từng là nơi giam giữ rất nhiều nhà cách mạng lớn của Việt Nam trong Chiến tranh Đông Dương và phi công Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam. Địa danh được Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch ra quyết định số 1543-QĐ/VH ngày 18/6/1997 công nhận là di tích lịch sử.

Quá trình lịch sử vẻ vang[sửa|sửa mã nguồn]

Thời Pháp thuộc[sửa|sửa mã nguồn]

Nhà tù này được thực dân Pháp xây năm 1896 ở khu đất thuộc làng Hỏa Lò (chuyên làm các loại ấm đất, siêu đất và các loại hoả lò bằng đất, đem bán khắp kinh kỳ) lúc đó là ngoại vi thành phố với quy mô lớn và kiên cố vào loại bậc nhất ở Đông Dương, có tổng diện tích là 12.908m2. Đây là ngục thất trung ương của cả hai xứ Trung và Bắc Kỳ. Tên tiếng Pháp của nhà tù này là Maison Centrale tiếng Việt là Nhà tù Trung ương, lúc bấy giờ thường gọi là Ngục thất Hà Nội.[1]

Nhà tù Hỏa Lò được chia thành bốn khu ( A, B, C và D ) .

  1. Khu A và B dành cho phạm nhân đang được cứu xét và phạm nhân nguy hiểm.
  2. Khu C giam giữ phạm nhân người Pháp hoặc người ngoại quốc.
  3. Khu D là nơi câu cấm phạm nhân bị án tử hình chờ ngày duyệt y hoặc giảm án.

Bao quanh nhà tù là một bức tường xây vững chắc bằng đá cao 4 m, dày 0,5 m, trên cắm mảnh chai và chăng dây điện áp cao thế để ngăn cản tù nhân vượt ngục .Năm 1899 nhà tù Hỏa Lò kiến thiết xây dựng chưa hoàn thành xong, nhưng đã phải đưa vào sử dụng ngay vì việc thực dân Pháp bắt hàng loạt người yêu nước đấu tranh chống lại chúng. Những năm sau đó, nhà tù liên tục được tái tạo, sửa chữa thay thế, tăng thêm diện tích quy hoạnh những phòng giam …Với đặc thù là nhà giam, nhà pháp lý, nhà trừng giới, nhà tù Hỏa Lò được thực dân Pháp trang bị rất là tối tân với những công cụ dùng cho những hình phạt nặng nề và hiểm độc nhất với tù nhân, đặc biệt quan trọng những tù nhân là những chiến sỹ yêu nước và cách mạng Nước Ta .Nơi đây từng giam phần đông là tù phạm chính trị, những người ái quốc chống lại chính quyền sở tại thực dân Pháp và số ít là tù thường phạm và tù ngoại kiều .
Hanoi Hilton trong ảnh chụp từ trên không năm 1970
Với những người bị án tối đa 5 năm hoặc án chém thì thực dân Pháp cho giam giữ ở nhà tù Hỏa Lò, còn những người bị phán quyết từ 5 năm trở lên chúng chuyển đi nhà tù Sơn La, nhà tù Côn Đảo và 1 số ít nhà tù khác .Tại đây, nhà cầm quyền thực dân cho vận dụng một chính sách nhà tù khắc nghiệt, dùng mọi thủ đoạn cực hình tra tấn, đánh đập dã man và nhốt hàng vạn lượt chiến sỹ yêu nước và những nhà cách mạng Nước Ta. Nhiều nhà cách mạng đã phải quyết tử, nhưng ý chí cách mạng và ý thức yêu nước không hề khuất phục. Họ đã biến nhà tù thành trường học, nơi giác ngộ tuyên truyền đường lối cách mạng của Đảng .

Những sự kiện điển hình nổi bật[sửa|sửa mã nguồn]

Danh sách các chiến sĩ yêu nước và cách mạng Việt Nam bị tù đày tại nhà tù Hỏa Lò

Sự kiện Nguyễn Văn Viên – người chủ mưu vụ ám sát Bazin ngày 9 tháng 2 năm 1929 cùng nhiều đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng bị truy bắt, sáu tháng sau sa lưới và bị giải vào Hỏa Lò. Ông tự nhận đã ra tay giết Alfred François Bazin khi khai cung với chánh hội đồng đề hình Brides. Nguyễn Văn Viên sau đó đã tự tử trong xà lim của ngục Hỏa Lò.[2].

Sự kiện Nhật đảo chính Pháp Đêm ngày 9/3/1945, bỗng nhiên đèn điện toàn thành phố vụt tắt, tiếng đại bác nổ rồi đến những tràng liên thanh không ngớt. Ngoài sân nhà tù, tiếng chân người chạy huỳnh huỵch, các chiến sỹ cộng sản đều vui mừng, đập tường gọi nhau:

Anh em ơi! Nhật – Pháp bắn nhau rồi!

Khoảng 11 giờ đêm ngày 9/3/1945, quân Nhật chiếm Nhà tù Hỏa Lò. Lúc này, toàn bộ hệ thống quản lý từ giám ngục, giám thị, lính canh, viên chức của Pháp đều hoảng loạn. Lập tức ở các buồng giam có những cuộc trao đổi của các đảng viên cộng sản để nhận định tình hình và xác định phương thức hành động. Các trại đều thống nhất chủ trương: “Kiên quyết giữ vững lập trường, khí tiết của người cộng sản, triệt để tranh thủ lúc tình hình còn đang rối ren, quân Nhật chưa vững chân, đây là thời cơ có một không hai, cần chủ động tìm và tạo mọi cơ hội khẩn trương vượt ngục “

… Bỗng chốc mọi kỷ cương của nhà tù bị đảo lộn. Các giám thị và quan chức Pháp cùng gia đình bị dồn vào trong một khu, giám thị người Việt không còn dám nghênh ngang. Chủ trương cụ thể tiếp theo là: Ai có điều kiện trốn vào lúc nào thì chủ động khôn khéo tận dụng, ưu tiên bố trí cho các đồng chí bị án nặng ra trước… Từ những nhận định và chủ trương trên, với khát khao được tự do để tiếp tục sự nghiệp hoạt động cách  mạng, hàng trăm chiến sỹ cộng sản đã nắm bắt và lợi dụng thời cơ, bằng nhiều hình thức vượt ngục, thoát khỏi nhà tù Hỏa Lò vào dịp xảy ra sự kiện tháng 3/1945 này.

Các chiến sỹ cách mạng đã tổ chức triển khai đấu tranh kêu oan, đòi ân xá, trà trộn với tù thường phạm, tích hợp với tổ chức triển khai và người thân trong gia đình cải trang trà trộn người thăm nuôi … nhiều tốp tổ chức triển khai ” lên trời “, ” độn thổ ” vượt ngục [ 3 ]. Chỉ tính trong những đêm từ 12 đến 20-3, đã có gần trăm tù chính trị ” lên trời ” qua tường thoát ra ngoài, trên 100 tù chính trị đã vượt ngục theo đường cống ngầm. Những ngày sau đó, lính Nhật có thả lỏng hơn, cho người nhà đến thăm tù nhân khá đông, kẻ ra người vào thăm nuôi khá lộn xộn. Lợi dụng tình hình này, tổ chức triển khai đã bí hiểm tuồn những bộ quần áo thường, cho anh chị em tù chính trị cải trang, trà trộn với đoàn người vào thăm nuôi, trốn thoát ra ngoài bằng đường cổng chính. Sau khi thoát khỏi nhà tù Hỏa Lò, những chiến sỹ cộng sản nhanh gọn quay trở lại những địa phương, khẩn trương tổ chức triển khai chuẩn bị sẵn sàng cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền sở tại Tháng Tám năm 1945 .

Thời kỳ 1954 đến nay[sửa|sửa mã nguồn]

Nội quy nhà tù Hỏa Lò
Từ sau ngày độc lập lập lại ( 10/10/1954 ), Hỏa Lò là nhà tù của chính sách Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà tù được đổi tên là “ Trại giam phạm nhân TP. Hà Nội ” và giao cho Ủy ban Quân quản TP. Hà Nội, thường trực quyền quản trị của Công an thành phố .

Sự kiện nổi bật: Trong thời kỳ những năm 1964 đến năm 1973 của Chiến tranh Việt Nam: đây là nơi giam giữ những phi công Mỹ còn sống cho đến sau Hiệp định Paris 1973. Các tù binh phi công Mỹ gọi ngục Hỏa Lò là “Hanoi Hilton“. Trong các tù binh Mỹ bị bắt, nổi tiếng nhất sau này là Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ John McCain.

Ngoài ra, nhà tù Hỏa Lò còn là nơi giam giữ những người được cho là gián điệp của Nước Ta Cộng hòa phái ra để phá hoại miền Bắc thời quốc gia chia cắt và cũng là nơi giam giữ những người bị cho là tương quan đến những vụ án Xét lại chống Đảng sau năm 1954 tại miền Bắc .

Thời cuộc chiến tranh Nước Ta[sửa|sửa mã nguồn]

Khu vực “Little Vegas” được xây dựng cho tù binh Mỹ vào năm 1967, được trưng bày trong lần kiểm tra cuối cùng vào năm 1973 ngay trước khi những người Mỹ được trả tự do
Hỏa Lò là một khu vực được Quân đội Bắc Nước Ta sử dụng để giam giữ, tra tấn và thẩm vấn những quân nhân bị bắt, hầu hết là phi công Mỹ bị bắn hạ trong những cuộc ném bom. Mặc dù Bắc Nước Ta là một bên ký kết Công ước Geneva lần thứ ba năm 1949, nhu yếu ” đối xử tử tế và nhân đạo ” so với những tù nhân cuộc chiến tranh, những giải pháp tra tấn dã man đã được sử dụng, ví dụ điển hình như trói dây, sắt, đánh đập và biệt giam lê dài. Khi những tù nhân cuộc chiến tranh được trả tự do khỏi nhà tù này và những nhà tù khác của Bắc Nước Ta dưới thời chính quyền sở tại Johnson, lời khai của họ cho thấy sự lạm dụng tù nhân cuộc chiến tranh một cách thông dụng và có mạng lưới hệ thống .Về việc đối xử tại Hỏa Lò và những nhà tù khác, Bắc Việt phản bác bằng cách công bố rằng những tù nhân được đối xử tốt và theo Công ước Geneva. Trong năm 1969, họ đã phát đi một loạt phát biểu của những tù nhân Mỹ nhằm mục đích ủng hộ quan điểm này. Bắc Việt cũng chứng minh và khẳng định rằng những nhà tù của họ không tồi tệ hơn những nhà tù dành cho tù binh cuộc chiến tranh và tù nhân chính trị ở miền Nam Nước Ta, ví dụ điển hình như nhà tù Côn Đảo cũng như sự ngược đãi của Bắc Nước Ta so với những tù nhân Nam Nước Ta và những người sự không tương đồng chính kiến của họ .

Sau cuộc chiến tranh[sửa|sửa mã nguồn]

Sau khi triển khai Hiệp định Hòa bình Paris năm 1973, cả Hoa Kỳ và những liên minh của họ chưa khi nào chính thức buộc tội Bắc Nước Ta về những tội ác cuộc chiến tranh được cho là đã gây ra ở đó. Vào những năm 2000, chính phủ nước nhà Nước Ta đã có quan điểm cho rằng những tù nhân bị tra tấn tại Hỏa Lò và những khu vực khác trong cuộc chiến tranh là bịa đặt, nhưng Nước Ta muốn bỏ lỡ yếu tố này như một phần của việc thiết lập quan hệ tốt hơn với Hoa Kỳ. Ông Trần Trọng Duyệt, một cai ngục tại Hỏa Lò mở màn từ năm 1968 và là chỉ huy của nó trong ba năm cuối của đại chiến, khẳng định chắc chắn vào năm 2008 rằng không có tù nhân nào bị tra tấn. Tuy nhiên, lời kể của những nhân chứng của quân nhân Mỹ đưa ra một lời kể khác về việc họ bị giam giữ .
Đài tưởng niệm nhà tù Hỏa Lò
Năm 1993, để cung ứng nhu yếu tăng trưởng của Thủ đô, Nhà nước Nước Ta quyết định hành động : một phần của nhà tù Hỏa Lò được sử dụng để kiến thiết xây dựng cao ốc thương mại với tên Tháp Thành Phố Hà Nội – ” Hanoi Tower “. Khu trại giam hiện chuyển xuống khu vực Xuân Phương, Cầu Diễn, Nam Từ Liêm, Thành Phố Hà Nội mang tên là Trại tạm giam số 1 của Công an Thành phố TP. Hà Nội. Ngày nay, Hỏa Lò chỉ còn lại một phần khoảng chừng hơn 2 nghìn mét vuông tiếp giáp đường phố Hỏa Lò được bảo tồn, tôn tạo thành Khu Lưu niệm Nhà tù Hỏa Lò .Tại khu Lưu niệm này có đài tưởng niệm những chiến sỹ yêu nước, cách mạng đã quyết tử tại nhà tù Hỏa Lò, quy mô tái tạo hình ảnh những chiến sỹ cách mạng trong lao tù, chiếc máy chém mà thực dân Pháp đã dùng để hành quyết những chiến sỹ yêu nước, cách mạng và mạng lưới hệ thống tọa lạc nhiều hiện vật, hình ảnh tư liệu quý .Nhà tù Hỏa Lò vừa là vật chứng về sự quyết tử, chịu đựng khó khăn, ý thức đấu tranh kiên cường, quật cường trước quân địch của những chiến sỹ cách mạng Nước Ta, vừa là bản án tố cáo chính sách nhà tù tàn khốc của chính sách thực dân Pháp trong thời kỳ đô hộ ở Nước Ta .Hiện nay, di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò đã trở thành “ Địa chỉ đỏ ”, nơi giáo dục truyền thống cuội nguồn yêu nước, cách mạng tới mọi những tầng lớp nhân dân, đặc biệt quan trọng là thế hệ trẻ của Thủ đô và cả nước ; nơi lôi cuốn đông khách trong nước và quốc tế đến thăm quan, điều tra và nghiên cứu và học tập .

Thư viện ảnh[sửa|sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Có thể bạn quan tâm
Alternate Text Gọi ngay
XSMB